اطلاعیه آموزشي شماره ۶۷: «راهنمای واکنش سریع در سوختگیهای شیمیایی و حملات خاص»
چرا باید آماده باشیم؟
در شرایط نبرد و جنگ ، سوختگی شیمیایی تنها یک حادثه اتفاقی نیست، بلکه میتواند ناشی از موارد زیر باشد:- استفاده دشمن از عوامل شیمیایی تاولزا: بهکارگیری ترکیباتی (مانند گاز خردل یا لوزیت) که باعث ایجاد سوختگیهای شدید و تاولهای پوستی میشوند.- بهکارگیری مهمات فسفری: استفاده از فسفر سفید که در مجاورت هوا خودبهخود مشتعل شده و سوختگیهای شیمیایی-حرارتی بسیار عمیقی ایجاد میکند که تا مغز استخوان نفوذ میکند.- تصادف خودروهای حمل سوخت یا مواد شیمیایی: در مسیرهای مواصلاتی.- حملات به زیرساختهای حیاتی: انفجار در مخازن اسید، آمونیاک یا کلر در مراکز صنعتی که منجر به پخش شدن این مواد در محیطهای مسکونی میشود.- حوادث خانگی: تخریب لولهکشیها یا واژگونی شویندههای قوی صنعتی (سفیدکنندهها و لولهبازکنها) در زمان آوار.در صورت تماس و سوختگی با مواد شیمیایی، طبق این نقشه عمل کنید:
۱. شناسایی هوشمند (جامد یا مایع؟)
این حیاتیترین قدم است. اشتباه در این مرحله میتواند باعث سوختگی عمیقتر شود:- اگر ماده «پودری و خشک» است (مثل آهک یا برخی سموم):
هرگز بلافاصله آب نریزید! (ترکیب مقدار کمی آب با پودر، واکنش حرارتی شدید ایجاد کرده و پوست را میسوزاند).
_ابتدا با یک برس، پارچه خشک یا دستکش، پودر را کاملاً از روی پوست بزدایید (پاک کنید).
- اگر ماده «مایع» است (مثل اسید، قلیا یا بنزین):
_بلافاصله وارد مرحله شستشوی محل شوید.
۲. شستشو
- محل سوختگی را زیر جریان آب ولرم یا خنک و با فشار کم قرار دهید.
- زمان طلایی: شستشو باید حداقل ۲۰ دقیقه (برای مواد قلیایی و چسبناک حتی تا۵۰ یا ۶۰ دقیقه) بدون وقفه ادامه یابد.
- نکته: هدف، رقیق کردن و حذف ماده است؛ پس جریان آب نباید آنقدر قوی باشد که ماده را به نقاط سالم بدن پخش کند.
۳. حذف آلودگی از لباس و وسایل
- در حین شستشو با آب، لباسها، کفش، ساعت و جواهرات آلوده را به سرعت خارج کنید.
- احتیاط: اگر لباس از سر خارج میشود، مراقب باشید ماده به چشمها نرسد؛ در صورت امکان لباس را با قیچی ببرید.
۴. مراقبت ویژه از چشمها
اگر ماده وارد چشم شده:
- پلکها را با دست باز نگه دارید و به مدت ۲۰ دقیقه چشم را بشویید.
- مسیر آب: باید از سمت گوشه داخلی (نزدیک بینی) به سمت بیرون باشد تا چشم سالم آلوده نشود.
۵. پوشاندن و انتقال
- پس از شستشو، محل را با یک پارچه تمیز یا گاز استریل به صورت شل و بدون فشار بپوشانید.
- مصدوم را فوراً به مرکز درمانی برسانید. اگر نام یا ظرف ماده شیمیایی را میدانید، آن را به تیم پزشکی اطلاع دهید.
نبایدهای مهم (خط قرمزها):
- خنثیسازی ممنوع: هرگز سعی نکنید با مواد دیگر (مثلاً سرکه برای اسید) ماده را خنثی کنید؛ این کار باعث تولید گرمای شدید در پوست میشود. فقط آب!
- پرهیز از مالش: محل سوختگی را با دست یا دستمال نمالید، این کار نفوذ ماده را عمیقتر میکند.
- پماد و درمان خانگی ممنوع: خمیردندان، کره یا روغن روی سوختگی شیمیایی نزنید.
نکته طلایی برای حفظ کردن:
«در سوختگی شیمیایی: اول تمیز کن (اگر پودری است)، بعد بشور (طولانی و فراوان)»
اگر سوختگی ناشی از حملات مستقیم دشمن باشد، دو نکته حیاتی را به اقدامات قبلی اضافه کنید:۱. حبس نفس و حفاظت تنفسی:در لحظه برخورد یا نشت ماده شیمیایی، اولین کار حبس نفس و پوشاندن دهان و بینی با یک پارچه (ترجیحاً خیس) است تا از سوختگی شیمیایی ریهها جلوگیری شود.۲. مقابله با فسفر سفید (مهم):اگر سوختگی ناشی از ذرات فسفر (که در هوا دود سفید تولید میکنند) باشد، محل سوختگی باید دائماً خیس نگه داشته شود یا با پارچه کاملاً خیس پوشانده شود. فسفر تا زمانی که به آن اکسیژن برسد میسوزد؛ قطع اکسیژن با آب یا پارچه خیس تنها راه متوقف کردن آن است.
