اطلاعیه آموزشی شماره ۳۶: «آسیبهای تنفسی و ریوی در انفجار؛ قاتل پنهان»
در انفجارها، ریه حساسترین اندام به تغییر فشار است. حتی اگر بدن مصدوم هیچ زخمی نداشته باشد، موج انفجار میتواند باعث خونریزی داخلی در ریهها شود. شناسایی سریع و پوزیشندهی صحیح، تنها راه نجات این مصدومان تا رسیدن به بیمارستان است.
۱. شناسایی علائم خطر (تنگی نفس)اگر مصدوم پس از انفجار دچار این حالات شد، ریههای او آسیب دیده است:- تنگی نفس شدید یا تنفس بسیار سریع و سطحی.- درد قفسه سینه که با نفس کشیدن بدتر میشود.- سرفه همراه با خلط خونی یا کفآلود.- کبود شدن لبها، نوک انگشتان یا لالهی گوش (نشانه کمبود اکسیژن).- صدای "هیس هیس" یا مکش هوا از زخم قفسه سینه.
۲. مدیریت زخم باز قفسه سینه (Sucking Chest Wound)اگر سوراخی در قفسه سینه دیده میشود که با هر بار نفس کشیدن صدا میدهد:- بلافاصله سوراخ را با کف دست بپوشانید.- پانسمان دریچهای : از یک قطعه پلاستیک پاک (مثل نایلون ضخیم یا سلفون چند لایه) استفاده کنید. آن را روی زخم قرار دهید و ۳ طرف آن را با چسب محکم کنید و یک طرف را باز بگذارید. این کار باعث میشود موقع بازدم، هوای اضافی از ریه خارج شود اما موقع دم، هوای آلوده وارد قفسه سینه نشود.
۳. آسیب ریه ناشی از موج انفجار (بدون زخم ظاهری)این مصدومان معمولاً گیج هستند و احساس خفگی میکنند:- هرگونه لباس سفت، جلیقه یا کمربند را که به قفسه سینه فشار میآورد شل کنید.- مصدوم را به هیچ وجه مجبور به راه رفتن نکنید؛ هرگونه فعالیت بدنی، نیاز ریه به اکسیژن را بیشتر کرده و وضعیت را وخیم میکند.
۴. وضعیت قرارگیری (حیاتیترین اقدام)- اگر مصدوم هوشیار است: بهترین حالت، نشستن و تکیه دادن به یک دیوار یا بالش است (حالت نیمهنشسته). این کار باعث میشود دیافراگم پایین برود و ریهها فضای بیشتری برای باز شدن داشته باشند.- اگر مصدوم بیهوش است: او را به سمت آسیبدیده بخوابانید. (برخلاف باور عمومی، خواباندن روی سمت سالم باعث میشود خون یا ترشحات ریه آسیبدیده وارد ریه سالم شود. پس ریه سالم باید بالا بماند تا آزادانه نفس بکشد).
