اطلاعیه آموزشی شماره ۳۸: «مدیریت آسیب ستون فقرات؛ پیشگیری از فلج دائمی»
در حوادث انفجاری، ضربات شدید یا سقوط از ارتفاع، همیشه فرض را بر این بگذارید که ستون فقرات مصدوم آسیب دیده است، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. جابهجایی نادرست در این شرایط، میتواند یک آسیب جزئی را به قطع نخاع همیشگی تبدیل کند.
۱. نشانههای مشکوک به آسیب نخاعیاگر مصدوم یکی از این حالات را دارد، ستون فقرات او در خطر است:- درد شدید در ناحیه گردن یا کمر.- بیحسی، گزگز یا احساس "مورمور شدن" در دستها یا پاها.- عدم توانایی در حرکت دادن انگشتان دست یا پا.- ضعف ناگهانی یا فلج شدن اندامها.- شکل غیرطبیعی و پیچخورده در گردن یا پشت.
۲. قانون طلایی: «مصدوم را تکان ندهید!»- تنها در صورتی مصدوم را جابهجا کنید که ماندن در آن مکان باعث مرگ فوری او شود (مثلاً نشت گاز، خطر ریزش مجدد یا آتشسوزی).- اگر مجبور به جابهجایی هستید، باید سر، گردن و تنه مصدوم را مانند یک «تنه درخت» و در یک خط مستقیم جابهجا کنید.
۳. تثبیت دستی گردن (Manual Stabilization)- پشت سر مصدوم بنشینید و با هر دو دست، دو طرف صورت و گوشهای او را بگیرید تا سر او کوچکترین حرکتی به طرفین یا بالا و پایین نداشته باشد.- از مصدوم بخواهید به هیچ وجه سرش را برای پاسخ دادن به شما نچرخاند.
۴. ساخت گردنبند اضطراری- اگر گردنبند طبی (C-Collar) ندارید، از یک حوله ضخیم، روزنامه لوله شده یا یک قطعه لباس که دور گردن پیچیده شده استفاده کنید تا فضای بین شانه و چانه پر شود.- هشدار: گردنبند نباید آنقدر سفت باشد که راه نفس یا رگهای گردن را ببندد.
۵. تکنیک چرخش یکپارچه (Log Roll)اگر لازم است مصدوم را روی برانکارد بگذارید یا زیر او را چک کنید:- حداقل به ۳ یا ۴ نفر نیاز دارید.- یک نفر فقط مسئول نگه داشتن سر و گردن است و فرمانِ "چرخش" را او صادر میکند.- بقیه افراد بدن مصدوم را همزمان و هماهنگ میچرخانند تا ستون فقرات هیچ تابی نخورد.
۶. مدیریت کلاه ایمنی (در مورد موتورسواران)- اگر مصدوم کلاه ایمنی (کاسکت) دارد، آن را خارج نکنید! مگر اینکه راه هوایی او بسته باشد و نتواند نفس بکشد. خارج کردن کلاه ایمنی توسط افراد غیرحرفهای، بیشترین آمار قطع نخاع گردنی را دارد.
۷. کنترل علائم حیاتی- آسیبهای نخاعی بالا (گردن) میتواند باعث ایست تنفسی شود. مدام تنفس مصدوم را چک کنید. اگر مصدوم استفراغ کرد، باید تمام بدن او را به صورت یکپارچه (Log Roll) به پهلو بچرخانید تا خفه نشود.یادآوری حیاتی: در نجات مصدوم، سرعت همیشه اولویت نیست؛ گاهی «آرامش و تثبیت» بسیار حیاتیتر از انتقال سریع است. هرگز اجازه ندهید افراد غیرمتخصص برای "کمک کردن"، مصدوم را از زیر بغل یا پاها کشیده و بلند کنند.
